VNReport»Sự kiện & Bình luận»Quốc tế»Với thuế quan, Tổng thống Trump muốn hạ màn kỷ nguyên toàn cầu hóa

Với thuế quan, Tổng thống Trump muốn hạ màn kỷ nguyên toàn cầu hóa

16:20 - 04/04/2025

Tổng thống Donald Trump muốn các doanh nghiệp đưa hoạt động sản xuất về Mỹ, nhưng điều này sẽ khó thực hiện được.

Đợt áp thuế quan lớn nhất cho đến nay của Tổng thống Mỹ Donald Trump gửi đi một thông điệp rõ ràng tới các doanh nghiệp Mỹ và nước ngoài: Kỷ nguyên toàn cầu hóa đã kết thúc.

Kế hoạch của ông Trump áp dụng thuế quan với toàn bộ hàng nghìn tỷ USD hàng nhập khẩu cho thấy Nhà Trắng muốn hàng hóa bán cho người tiêu dùng Mỹ được sản xuất tại các nhà máy của Mỹ – chấm dứt sự ủng hộ của Mỹ đối với quá trình toàn cầu hóa đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thế giới trong nhiều thập kỷ.

Các thuế quan mới bao gồm thuế quan cơ bản 10% với đa số các nước và cao hơn với một số nước. Trung Quốc phải đối mặt với thuế bổ sung 34% ngoài các thuế tổng cộng 20% đã áp dụng kể từ tháng 2. Các nhà kinh tế ước tính rằng, khi kết hợp với thuế quan từ những chính quyền Mỹ trước, Trung Quốc đang phải đối mặt với tổng mức thuế từ 65% đến 70%. Việt Nam bị áp thuế 46% và Liên minh châu Âu 20%.

“Các công việc và nhà máy sẽ quay trở lại đất nước chúng ta, và bạn đã thấy điều đó đang xảy ra rồi”, ông Trump phát biểu tại Nhà Trắng ngày 2/4. Đối với bất kỳ công ty hay quốc gia nào phàn nàn, ông nói: “Nếu bạn muốn thuế quan của mình bằng 0, thì hãy xây dựng sản phẩm của mình ngay tại Mỹ”.

Tham vọng Made-in-America của ông Trump sẽ dẫn đến sự cạn kiệt của dòng đầu tư đã ồ ạt đổ vào các điểm đến sản xuất giá rẻ như Việt Nam trong những năm gần đây, cũng như các đồng minh của Mỹ như Hàn Quốc và Nhật Bản. Các doanh nghiệp đang phải xem xét lại địa điểm để chi tiền đầu tư.

“Mỹ đã là trung tâm của toàn cầu hóa”, theo Andre Sapir, một cựu quan chức EU hiện là giáo sư kinh tế tại Đại học Tự do Brussels. “Bây giờ, Mỹ, trung tâm, muốn rút lui”.

Một nhà máy chế tạo của TMSC đang được xây dựng tại bang Arizona, Mỹ vào tháng 3. Ảnh: Rebecca Noble/Bloomberg News.

Một nhà máy chế tạo của TMSC đang được xây dựng tại bang Arizona, Mỹ vào tháng 3. Ảnh: Rebecca Noble/Bloomberg News.

Trong những tuần kể từ khi ông Trump nhậm chức, các công ty bao gồm Apple và Huyndai đã ra hàng loạt thông báo mới, báo hiệu rằng các doanh nghiệp đa quốc gia đang chuẩn bị mở rộng hoạt động tại Mỹ để ứng phó với thuế quan của ông.

Tuy nhiên, việc gỡ rối chuỗi cung ứng của thế giới và chuyển đến Mỹ theo cách ông Trump muốn là điều khó thực hiện, xét đến những chi phí liên quan. Cũng có rủi ro ông Trump sẽ hạ thuế quan nếu ông có thể sử dụng chúng để giành được sự nhượng bộ về thương mại từ các nước. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng thế giới có thể phải đối mặt với cuộc khủng hoảng đầu tư làm suy yếu tăng trưởng vì các doanh nghiệp ngồi ngoài cuộc khi tình hình chiến tranh thương mại còn chưa chắc chắn.

Derrick Kam, nhà kinh tế châu Á tại Morgan Stanley, nói: “Việc thay đổi mọi thứ sẽ khá phức tạp”. Ông cho biết quá trình đó sẽ chậm, tốn kém và đầy thách thức.

Tổng thống hy vọng các bức tường thuế quan cao sẽ mở ra thời kỳ vàng với nhiều việc làm ngành sản xuất và sự thịnh vượng lan rộng khi công nghiệp nở rộ trên khắp nước Mỹ. Ông đổ lỗi cho các hành vi thương mại bất công của các đối tác thương mại đã đưa việc làm và hoạt động công nghiệp ra nước ngoài, mà bây giờ ông muốn đưa trở lại.

Hai đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ – Mexico và Canada – không bị áp thuế quan mới vào ngày 2/4, và không chịu thuế với các hàng hóa tuân thủ hiệp định thương mại tự do giữa ba nước. Nhưng họ vẫn chịu thuế 25% mà ông Trump áp dụng đối với một tỷ lệ lớn hàng xuất khẩu không nằm trong phạm vi của hiệp định, cũng như mối đe dọa liên tục rằng ông có thể phá vỡ thỏa thuận vì các vấn đề phi thương mại như ma túy và di cư.

Ngày 2/4, ông Trump đã chỉ đích danh Trung Quốc. Đây là nước hưởng lợi lớn nhất từ ​​xu hướng chuyển sản xuất ra nước ngoài. Trong nhiều thập kỷ, họ đã xây dựng các nhà máy bắt đầu bằng đồ chơi và quần áo và ngày nay sản xuất ô tô, máy móc và thiết bị điện tử công nghệ cao. Họ hiện thống trị ngành sản xuất toàn cầu, với thặng dư thương mại năm ngoái đạt 1 nghìn tỷ USD.

Mức thuế mới 34% với Trung Quốc được công bố ngày 2/4 sẽ cộng thêm vào các mức thuế đã áp dụng từ trước, như mức 20% mà ông Trump đã áp vì vai trò của nước này trong hoạt động buôn bán fentanyl.

Do căng thẳng địa chính trị gia tăng giữa Washington và Bắc Kinh và thiệt hại do đại dịch, các công ty đa quốc gia đã bổ sung thêm những cơ sở sản xuất mới bên ngoài Trung Quốc để duy trì hoạt động suôn sẻ trong trường hợp bị gián đoạn do chậm trễ vận chuyển, thiên tai, lệnh trừng phạt kinh tế hay xung đột. Ví dụ, Apple đã bắt đầu sản xuất một số iPhone tại Ấn Độ.

Đồng thời, các công ty Trung Quốc cũng đã xây nhà máy ở nước ngoài, một phần để thoát khỏi sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường trong nước, cũng như để tiếp tục phục vụ khách hàng đa quốc gia và tránh thuế quan của Mỹ đối với hàng từ Trung Quốc. Mexico và Việt Nam là những điểm đến phổ biến nhờ chi phí thấp và, trong trường hợp của Mexico, được miễn thuế vào Mỹ.

Người xin việc nói chuyện với một đại lý tuyển dụng bên ngoài nhà máy Foxconn, nơi công nhân lắp ráp iPhone cho Apple, tại Sriperumbudur, Ấn Độ, vào năm ngoái. Ảnh: Palani Kumar/Reuters.

Người xin việc nói chuyện với một đại lý tuyển dụng bên ngoài nhà máy Foxconn, nơi công nhân lắp ráp iPhone cho Apple, tại Sriperumbudur, Ấn Độ, vào năm ngoái. Ảnh: Palani Kumar/Reuters.

Đối với Mỹ, kết quả là tỷ lệ nhập khẩu từ Trung Quốc giảm nhưng thâm hụt với Việt Nam, Mexico và những nước khác lại tăng. Tổng thâm hụt tài khoản vãng lai của Mỹ – một thước đo rộng về thương mại và thu nhập từ nước ngoài – đạt 1,1 nghìn tỷ USD năm 2024, càng khiến chính quyền Trump muốn cải tổ thương mại toàn cầu.

Khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump khai chiến thương mại với cả các đối thủ và đồng minh, cáo buộc họ lợi dụng hệ thống thương mại toàn cầu mà Mỹ đã xây dựng sau Thế chiến II bằng cách thúc đẩy xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu. Một số nhà phân tích cho rằng những chính sách như vậy thực sự thúc đẩy thâm hụt thương mại của Mỹ, nhưng hầu hết các nhà kinh tế cho rằng thâm hụt ngân sách dai dẳng và tỷ lệ tiết kiệm thấp của Mỹ là những động lực chính khiến khoảng cách thương mại ngày càng lớn.

Có những dấu hiệu cho thấy chiến lược của ông Trump đang có hiệu quả. Theo một cuộc khảo sát vào tháng 11 của Hiệp hội Công nghiệp Kỹ thuật Cơ khí Đức, khoảng một nửa số doanh nghiệp cơ khí của Đức muốn thúc đẩy đầu tư vào Mỹ, cả do thuế quan và quy mô thị trường. Hầu hết các thành viên “xem Mỹ là một cơ hội tăng trưởng”, theo một quan chức hiệp hội.

Tháng trước, tập đoàn thiết bị công nghiệp Đức Siemens cho biết họ sẽ tăng 10 tỷ USD đầu tư vào Mỹ, thị trường lớn nhất của mình. TSMC của Đài Loan nói rằng họ có kế hoạch đầu tư thêm ít nhất 100 tỷ USD vào các nhà máy sản xuất chip tại Mỹ trong vài năm tới. Đài Loan sẽ chịu thuế quan 32%, dù chất bán dẫn được miễn.

“Chúng ta phải có khả năng sản xuất chip và chất bán dẫn mà chúng ta cần ngay tại các nhà máy của Mỹ với kỹ năng của Mỹ và lao động của Mỹ, và đó chính xác là những gì chúng ta đang làm”, ông Trump cho biết khi công bố thỏa thuận cùng với Tổng giám đốc TSMC C.C. Wei tại Nhà Trắng.

Các công ty điện tử Đài Loan Foxconn, Compal và Inventec cho biết họ đang tìm đất tại bang Texas làm cơ sở sản xuất máy chủ AI, có thể phát triển lên quy mô như họ đang có ở Mexico.

Mexico đã trở thành trung tâm sản xuất máy chủ mà các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ cần cho trí tuệ nhân tạo. Khoảng 70% máy chủ nhập khẩu vào Mỹ đến từ quốc gia này và 20% khác đến từ Đài Loan, theo một báo cáo của Bộ Kinh tế Đài Loan.

Hãng ô tô Hàn Quốc Hyundai có một nhà máy sản xuất xe điện mới tại bang Georgia, Mỹ. Ảnh: Russ Bynum/Associated Press.

Hãng ô tô Hàn Quốc Hyundai có một nhà máy sản xuất xe điện mới tại bang Georgia, Mỹ. Ảnh: Russ Bynum/Associated Press.

Tuy nhiên, bất chấp những hoạt động này, các thước đo về ý định đầu tư kinh doanh do Cục Dự trữ Liên bang công bố cho thấy rằng trên toàn nền kinh tế, các doanh nghiệp đang thu hẹp kế hoạch chi tiêu trong bối cảnh bất ổn về thuế quan.

Một vấn đề khác: Hoạt động sản xuất ở Mỹ hướng đến công nghệ tiên tiến nên nguồn cung các vật liệu và linh kiện cơ bản trong nước hạn chế vì chúng được sản xuất ở nước ngoài với giá rẻ hơn nhiều. Các nhà sản xuất Mỹ đang đối mặt chi phí ốc vít, đai ốc và bu lông tăng lên, cho thấy nhu cầu dễ tiếp cận chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Bạn không thể chỉ áp dụng thuế quan và bật công tắc rồi đột nhiên nước Mỹ lại trở thành một quốc gia công nghiệp”, theo Dan Digre, chủ tịch kiêm tổng giám đốc của Misco Speakers, một nhà sản xuất hệ thống âm thanh có trụ sở tại bang Minnesota.

Khoảng một nửa sản lượng của Misco đến từ Mỹ, nhưng công ty vẫn phụ thuộc vào các nhà máy ở nước ngoài để sản xuất những thành phần của loa, nhiều cơ sở trong số đó ở Trung Quốc.

Ông Digre cho biết doanh nghiệp của mình đã chi khoảng 14 triệu USD để trả thuế quan kể từ năm 2018. Ông đã tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế tại Việt Nam và những nơi khác ở Châu Á, nhưng với những thuế quan mới này, “rất khó để biết phải làm gì”. “Không có nơi nào an toàn cả”, ông nói.

Theo:

https://www.wsj.com/economy/trade/trump-tariffs-us-global-manufacturing-294b0f55